توسعه کشت محصولات کمآببر راهکار افزایش بهرهوری کشاورزی در قم
دبیر ستاد اجرایی الگوی کشت استان قم با تأکید بر ضرورت سازگاری تولیدات کشاورزی با محدودیت منابع آبی، توسعه کشت محصولات کمآببر از جمله سورگوم و کینوا را از راهکارهای مؤثر برای کاهش فشار بر منابع آب و افزایش بهرهوری در بخش کشاورزی دانست.
به گزارش پایگاه اطلاع رسای وزارت جهاد کشاورزی، به نقل از روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی استان قم، مجید ملاعلیپور با اشاره به تشدید بحران آب در بخش کشاورزی اظهار کرد: بحران آب یکی از جدیترین چالشهای پیشروی تولیدات کشاورزی است و ادامه روند فعلی بدون اصلاح الگوی کشت و بهبود روشهای آبیاری، میتواند تولید پایدار و امنیت غذایی را با تهدید مواجه کند.
وی افزود: منابع آب قابل برنامهریزی در استان قم پاسخگوی سطح زیر کشت فعلی محصولات زراعی و باغی نیست؛ ازاینرو، افزایش بهرهوری و تولید بیشتر با مصرف آب کمتر باید در اولویت برنامههای بخش کشاورزی قرار گیرد.سورگوم؛ جایگزینی کمآببر برای ذرت علوفهای دبیر ستاد اجرایی الگوی کشت استان قم با اشاره به ضرورت کاهش سطح زیر کشت محصولات پرآببر اظهار کرد: یونجه از جمله محصولات علوفهای با نیاز آبی بالاست و جایگزینی بخشی از سطح کشت آن با گونههای کمآببر، متناسب با شرایط منطقه و نیاز دامداریها، میتواند به مدیریت مصرف آب کمک کند.
ملاعلیپور افزود: سورگوم به دلیل نیاز آبی کمتر نسبت به ذرت علوفهای، گزینه مناسبی برای جایگزینی بخشی از سطح کشت این محصول است. همچنین کینوا به دلیل تحمل نسبی به خشکی و شوری، ظرفیت کشت در مناطقی با منابع آب شور یا لبشور را دارد و میتواند در چارچوب الگوی کشت متناسب با شرایط اقلیمی استان مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به سهم بالای بخش کشاورزی از مصرف آب کشور گفت: در کنار اصلاح ترکیب محصولات کشاورزی، بهبود روشهای آبیاری نیز نقش مهمی در کاهش هدررفت آب و افزایش بهرهوری منابع دارد.
ملاعلیپور توضیح داد: در برخی روشهای سنتی آبیاری، آب بیش از محدوده مؤثر ریشه گیاه به عمق خاک نفوذ میکند و در نتیجه، بخشی از آب مصرفی بهطور مؤثر در اختیار گیاه قرار نمیگیرد. این مسئله میتواند موجب کاهش بهرهوری مصرف آب شود.
وی استفاده از سامانههای آبیاری هوشمند را از راهکارهای مؤثر در مدیریت منابع آب دانست و افزود: این سامانهها با بهرهگیری از دادههای رطوبت خاک و اطلاعات هواشناسی، زمان و میزان آبیاری را متناسب با نیاز واقعی گیاه تنظیم میکنند.
دبیر ستاد اجرایی الگوی کشت استان قم با تشریح راهکارهای مقابله با آثار خشکسالی گفت: استفاده از ارقام مقاوم به خشکی، تغذیه اصولی گیاه و اصلاح روشهای آبیاری، سه محور مهم برای افزایش تابآوری تولیدات کشاورزی در شرایط کمآبی هستند.
وی ادامه داد: ارقام متحمل به خشکی گندم و جو به بهرهبرداران معرفی شدهاند و توسعه کشت این ارقام میتواند در حفظ عملکرد محصولات و بهبود بهرهوری آب مؤثر باشد.
ملاعلیپور با اشاره به نقش تغذیه مناسب گیاه در افزایش مقاومت به تنشهای محیطی اظهار کرد: مدیریت صحیح مصرف عناصر غذایی، از جمله پتاسیم، میتواند در بهبود تحمل گیاه نسبت به تنش خشکی مؤثر باشد. البته نوع و میزان مصرف نهادهها باید متناسب با شرایط خاک و نیاز محصول تعیین شود.
وی اصلاح روشهای آبیاری را از دیگر الزامات مدیریت مصرف آب برشمرد و گفت: توسعه آبیاری هوشمند، اجرای کمآبیاری کنترلشده در محصولات مناسب، استفاده از حسگرهای رطوبتی و بهرهگیری از فناوریهای نوین، از جمله هوش مصنوعی، میتواند دقت مدیریت آبیاری را افزایش دهد.
دبیر ستاد اجرایی الگوی کشت استان قم همچنین بر ضرورت استفاده اصولی از منابع آب جایگزین تأکید کرد و گفت: پساب تصفیهشده، در صورت رعایت الزامات فنی، زیستمحیطی و بهداشتی و متناسب با نوع محصول، میتواند بخشی از نیاز آبی بخش کشاورزی را تأمین و فشار بر منابع آب موجود را کاهش دهد.
وی خاطرنشان کرد: افت سطح آبهای زیرزمینی، تداوم خشکسالی، فرونشست زمین و تشدید تنش آبی، ضرورت بازنگری در شیوههای تولید کشاورزی را دوچندان کرده است.
ملاعلیپور تأکید کرد: حرکت به سمت الگوی کشت متناسب با ظرفیت منابع آبی، توسعه محصولات کمآببر، اصلاح روشهای آبیاری و استفاده از فناوریهای نوین، از الزامات پایداری تولید و صیانت از منابع آب استان قم به شمار میرود.